قاعدگی (پریود) ، (رگل ) شدن در دختران چیست و چگونه است
قاعدگی در دختران
قاعدگی (پریود) یکی از مراحل بلوغ در دختران است. قاعدگی مانند بسیاری از علایم دیگر بلوغ
ممکن است برای دختران گیج کننده باشد. بعضی از دختران ممکن است به نوعی از آن ترس
داشته باشند یا نگران آن باشند. بسیاری از دختران و پسران درک کاملی از دستگاه تناسلی
زنان و چگونگی کارکرد آن در طی یک دورة قاعدگی ندارند و همین موضوع قاعدگی را برای
آنان اسرارآمیز جلوه میدهد.
یک دورة قاعدگی مدت زمان اولین روز خونریزی در یک ماه تا اولین روز خونریزی در ماه بعد
است. مثلاً اگر اولین خونریزی دختری در ۸ اردیبهشت باشد و روز اول خونریزی بعدی وی در
۲ خرداد باشد دورة قاعدگی او ۲۴ روز طول کشیده است (از ۸ اردیبهشت تا ۱ خرداد).
بلوغ و قاعدگی
زمانیکه دختری به بلوغ می رسد
(معمولاً در سنین۸ تا ۱۳ سالگی)، بدن و ذهن در بسیاریجهات شروع به تغییر و تحول میکند
. هورمونها در بدن رشد فیزیکی جدیدی را آغاز میکنند،مثلاً پستانها شروع به رشد میکنند
. حدود۲ الی ۵/۲ سال بعد از شروع رشد پستانها، اولینخونریزی قاعدگی در یک دختر اتفاق می افتد
. حدود ۶ماه قبل از آغاز اولین دورة قاعدگی، دخترممکن است متوجه افزایش ترشح از دستگاه تناسلی خود شود که مسألهای شایع در میان دختران
است و نباید از آن نگران باشد مگر آنکه این ترشحات بسیار بد بو باشد یا باعث خارش گردد
.اولین قاعدگی زمانی اتفاق میافتد که همة اجزاء دستگاه تناسلی دختر بالغ شده باشند و بتوانند با
یکدیگر کار کنند
.دختر بچهها در بدو تولد با تخمدانها، رحم و لولههای تخمدانی یا لوله های فالوپ
(لولههایی که درادامة رحم در دو سمت تا تخمدانها کشیده می شوند
) به دنیا می آیند. تخمدانها تخم مرغی شکلهستند و در دو طرف رحم در پایین شکم که لگن نامیده میشود، قرار میگیرند و حاوی هزاران
تخمک هستند
. دو لولة تخمدانی (فالوپ)، لوله هایی نازک و دراز هستند درست مثل یک رشتهماکارونی
(البته کمی ضخیمتر) که داخل آن سوراخ باشد. هر لولة فالوپ از رحم به سمت یکتخمدان کشیده میشود
. رحم به شکل یک گلابی وارونه است که در وسط لگن قرار دارد. دیوارةرحم از عضلات قوی تشکیل شده است و وظیفة آن نگهداری از جنین در حال رشد است
. پس ازکامل شدن جنین، رحم با عضلات قوی خود، جنین را به بیرون میفرستد و بدین ترتیب جنین با
عبور از داخل واژن
(عضوی که از دهانة رحم تا بیرون بدن امتداد مییابد) از بدن بیرون میآیدو بدین وسیله نوزاد متولد میشود
.با بلوغ دختر، هورمونهایی از هیپوفیز
(یکی از غدد موجود در مغز) ترشح میشود که اینهورمونها تخمدانها را وادار به ساخت هورمونهای زنانه میکنند
. این هورمونهای زنانه استروژنو پروژسترون نامیده میشوند که اثرات زیادی در بدن دختر دارند و به رشد جسمی و بالغ شدن او
کمک می کنند
.چشم دیده نمیشود
- از درون تخمدان آزاد میشود که به این عمل تخک گذاری میگویند. تخمکوارد لولههای فالوپ میشود و از طریق آن به سمت رحم حرکت میکند
. اگر در طی این مسیرتخمک توسط یک اسپرم مرد بارور شود تخم ایجاد میشود و تخم به سمت رحم رفته و در آنجا
لانه گزینی میکند و با چسبیدن به دیوارة رحم شروع به بزرگ شدن و رشد مینماید تا در پایان
۹ماه به یک نوزاد کامل تبدیل شود
. در صورتیکه تخمک با اسپرم برخورد نداشته باشد – مسألهایکه در اکثر دروههای قاعدگی اتفاق میافتد
- تخمک بارور نمیشود و از بدن دفع میشود. در اینصورت رحم که خود را آماده پذیرایی از تخم بارور کرده بود و با اضافه کردن مخاطات خود را
برای لانه گزینی تخم آماده نموده بود، با تشکیل نشدن تخم
(بارور نشدن تخمک) به حالت اول خودبرمیگردد و برای این کار مخاطات و بافت اضافی رحم شروع به ریزش میکند
. ریزش بافت ومخاطات که خونی است همان خونریزی قاعدگی است
. باید توجه کرد که همانطوریکه توضیحداده شد، خونریزی قاعدگی فقط شامل خون نیست بلکه بافت اضافی و مخاطات خونی است که از
رحم به بیرون ریخته میشود
.آماده میکند و در نتیجه مخاطات و بافت اضافی در داخل آن بوجود میآید
. در حدود اواسط یکدوره قاعدگی تخمک گذاری انجام میشود که در صورت عدم باروری تخمک با اسپرم مرد، در
انتهای ماه همة بافتها و مخاطات اضافی رحم به همراه تخمک به صورت خونریزی قاعدگی از
بدن خارج میشود و این وقایع ماهانه ادامه مییابد تا اینکه زن در حدود سن ۵۰سالگی به
یائسگی برسد
. یائسگی به این معنی است که زن همة تخمکهای موجود در تخمدانها را آزاد کردهاست و دیگر تخمک ندارد
. بنابراین دورههای قاعدگی نیز تمام میشود و دیگر امکان بچهدار شدنبرای او نیست
.خونریزی قاعدگی هر چند وقت یک بار تکرار میشود؟
همانگونه که سن شروع بلوغ در دختران متفاوت است، دورههای قاعدگی نیز برای دختران
متفاوت است
. دورة زمانی میان دو خونریزی را دورة قاعدگی میگویند. دورة قاعدگی برایبعضی دختران ممکن است ۲۸روز، برای بعضی دیگر ۲۴روز، ۳۰روز و یا حتی ۳۵روز
طول بکشد
. حتی این زمان از یک دوره تا دورة بعد ممکن است فرق داشته باشد.قاعدگی بیشتر دیده میشود
. برای مثال یک دختر که به تازگی قاعده شده است ممکن است ۲ماهمتوالی دورهای ۲۸روزه داشته باشد و در طی یک ماه بعد هیچ خونریزی نداشته باشد یا حتی دو
خونریزی متوالی با فاصلة زمانی بسیار کم بین آنها داشته باشد
. معمولاً پس از چندین ماه،دورههای قاعدگی از نظم بهتری برخوردار میشود امّا بعضی از زنان حتی تا بزرگسالی نیز
دورههای نامنظم دارند
. با گذشت زمان و آشنایی بیشتر دختر با شرایط دورههای قاعدگی خود،معمولاًً دختران میتوانند دورة خونریزی بعدی خود را حدس بزنند
.خونریزی به چه میزان است و چند روز طول می کشد؟
مدت زمان خونریزی نیز ثابت نیست و ممکن است تغییر کند
. بعضی دختران فقط ۳-۲روزخونریزی دارند
. بعضی دیگر ممکن است ۷روز و یا حتی بیشتر خونریزی داشته باشند.دارند که حتی ممکن است شک کنند که آیا قاعده شدهاند یا نه
. بعضی دیگر ممکن است خونریزیشدیدتری داشته باشند
. برای اکثر دختران خونریزی در حد چند قاشق غذاخوری تا کمتر از نصفیک استکان
(حدود ۱۲۰میلیلیتر) است که ممکن است زیاد به نظر آید ولی طبیعی باشد.خونریزی بسیار شدید در طی قاعدگی امکان پذیر است اما شایع نیست
. در واقع ممکن استخونریزی بسیار شدیدتر از معمول، نشاندهندة اشکالات انعقادی خون باشد که نیازمند مراجعه به
پزشک و بررسی بیشتر است
.خونریزی در یک دختر متفاوت باشد
. در صورتیکه از بینظمی و یا مقدار خونریزی خود نگرانیدارید بهتر است تا با یک پزشک مشورت کنید
.- بعضی از دختران ممکن است در حوالی قاعدگی دچار تغییرات بدنی و احساس شوند. دل
پیچههای قاعدگی بسیار شایع است
. در حقیقت بیش از نیمی از زنانی که قاعده میشوند میگویندکه در طی چند روز اول قاعدگی دچار دلپیچه میشوند
. پزشکان فکر میکنند که علت ایندلپیچهها مادهای به نام پروستاگلندین باشد که باعث انقباض عضلات رحمی میشود
. انقباضعضلانی ممکن است مبهم، دردناک، تیرکشنده و یا شدید باشد و گاهی ممکن است در پشت یا
حتی پاها و یا در شکم احساس شود
. معمولاً با افزایش سن شدت این دلپیچهها کمتر میشود وحتی ممکن است کاملاً از بین بروند
. بعضی از داروهای بدون نیاز به نسخه مانند استامینوفن،ایبوپروفن و مفنامیک اسید میتواند این دلپیچهها را از بین برد
. قرار دادن یک حولة گرم یا یکدوش گرم ممکن است به تسکین دلپیچهها کمک کند
. داشتن فعالیت جسمی مناسب در کل طولدورة قاعدگی معمولاً باعث کاهش شدت دلپیچه میشود
. در صورتیکه این اقدامات کمکی نکردمیتوانید با پزشک خود مشورت نمایید
.-
بعضی از دختران احساس میکنند که در طی چند روز یا هفته قبل از قاعدگی ناراحت، بیحوصله و افسرده و یا بشیار حساس شدهاند
. ممکن است بیش از معمول گریه کنند و یا به راحتیعصبانی شوند
. بعضی دیگر ممکن است مشتاق به خوردن غذاهای خاص شوند. ابن علائم معمولاًدر چند روز پس از اتمام قاعدگی بهبود مییابد
. به این علائم ناخوشی قبل از قاعدگی میگویند.علت ناخوشی قبل از قاعدگی تغییرات هورمونی است
. افزایش و کاهش هورمونهای زنانه در طییک دورة قاعدگی میتواند باعث تغییرات جسمانی و احساسی دختر شود
. به همین دلیل بعضی ازدختران دچار علائم جسمی نیز میشوند
. مثلاً ممکن است احساس کنند که پف کردهاند یا پستانآنها متورم شده است و دردناک است و یا دچار سردرد شوند
. پزشکان معمولاً توصیه میکنند کهدختران به ورزش و فعالیت بدنی بپردازند
. بعضی از داروها نیز میتوانند کمک کننده باشند کهتوسط پزشک تجویز میشود
.بعضی از دختران در زمانهای خاصی از دورة قاعدگی دچار تشدید جوش و آکنه بدن میشوند
که این هم به علت تغییرات هورمونی در بدن است
. این مشکل معمولاً با افزایش سن
بهبود قابل ملاحظهای پیدا میکند
.تامپون و نوار بهداشتی
پس از شروع قاعدگی شما نیاز دارید که از وسیلهای برای جذب خون استفاده کنید
. برای اینمنظور میبایستی تامپون و یا نوار بهداشتی تهیه کنید
. برای انتخاب نوع نوار بهداشتی میتوانید باپدر و مادر، معلمان بهداشت و یا خواهر بزرگتر خود مشورت کنید
. نوار بهداشتی در بسیاری ازداروخانهها و سوپر مارکتها قابل تهیه است
.تغيير رنگ در ترشحات مجراي تناسلي آيا طبيعي است يا نشانهاي از يك بيماري؟
مهبل را تميز و مرطوب نگه ميدارد و در پيشگيري از عفونت آن كمك ميكند
. اگر چه رنگ،مقدار و حالت ترشحات مهبل در دوران قبل و بعد از عادت ماهيانه تغيير ميكند و اين مسئله كاملا
طبيعي است اما گاهي تغيير در اين ترشحات نشانهاي از وجود مشكل است
. ترشحات طبيعي مهبلهر از گاهي تغيير ميكند
: رقيق، چسبنده، غليظ، حالت كشساني، در مجموع حالت آن متغيراست
. نكته مهم در ترشحات مهبل آن است كه بايد شفاف،سفيد و يا شيري مايل به سفيد باشند. درمواردي كه مشكلي وجود دارد، ترشحات دچار تغييراتي ميشود، بوي آن تغيير كرده و نامطبوع
ميشود،رنگ آن سبز، خاكستري و يا حالتي دقيقا شبيه ترشحات عفوني ميشود، در مهبل حالت
خارش، سوزش، تورم و قرمزي بوجود ميآيد و يا حتي گاهي از مهبل در دوراني بهغير از
عادت ماهيانه خون خارج ميشود كه در اين موارد بايد حتما به پزشك متخصص زنان مراجعه
شود
. معمولا عفونت مهبل(باكتريايي يا قارچي) عامل شايعي در تغيير ترشحات آن است كه بهتراست نسبت به اين مسئله دقيق باشيد
.در عفونت قارچي مهبل ترشحات بسيار سفيد و غليظ ميشوندو شكل پيدا ميكنند،بوي ترشحات تند است و حالت خارش و سوزش در مهبل حس ميشود
. درعفونتي كه توسط باكتري ايجاد ميشود، مقدار ترشحات زيادتر ميشود و حالت كفآلود پيدا كرده،
به رنگ خاكستري در ميآيد
. بوي ترشحات بسيار نامطبوع شده و مثل بوي ماهي ميشود. بامشاهده هر يك از علائم ذكر شده فورا به پزشك مراجعه كنيد
.من كه سنم از سن بلوغ گذشته، پس چرا عادت ماهيانه نمي شوم؟
عادت ماهيانه دختران بعد از رسيدن به بلوغ اتفاق ميافتد كه البته سن بلوغ بين ۸ تا ۱۳ سال در
دختران متفاوت است
. اما اينكه بعضي دخترها زودتر و يا ديرتر به بلوغ برسند، طبيعي است.معمولا اولين عادت ماهيانه ۲ تا ۲
/۵ سال بعد از اولين نشانههاي بلوغ (كه اغلب رشدپستانهاست
) اتفاق ميافتد. البته در بعضي دخترها كمتر از يكسال بعد از بلوغ و يا ۳ سال بعد ازبلوغ هم عادت ماهيانه ديده ميشود كه طبيعي است
. روش ديگري كه بتوان زمان اولين عادتماهيانه را حدس زد، ترشحات مهبل است كه حدود ۶ ماه قبل از اولين عادت ماهيانه اين ترشحات
به صورت شفاف، سفيد و مخاطي شكل ديده ميشوند
. سن اولين عادت ماهيانه به ارث هم بستگيدارد و شايد در مادر هم اين اتفاق ديرتر افتاده باشد، بنابراين صرف اينكه ۱۴ سالگي گذشته و
عادت ماهيانه رخ نداده مشكلساز نيست
. ديرتر شروع شدن عادت ماهيانه به عواملي ديگر همبستگي دارد مثل لاغري شديد، كمخوري عصبي،ورزشكار بودن
(ورزش شديد و دائمي)،استرسهاي شديد يا بعضي بيماريهاي خاص هم در تاخير عادت ماهيانه دخالت دارند
.كوچك ماندن سينهها يعني اختلال در روند بلوغ؟
تفاوت اندازه پستانها كاملا طبيعي است
. بهخصوص اگر دخترها در سن بلوغ باشند. البته در اكثرخانمها در سنين بعد از بلوغ هم اندازه پستانها يكي نيست، همانطور كه اندازه دو دستوپا يكسان
نيست
. معمولا اولين جوانههاي پستان در سنين ۸ تا ۱۳ سالگي ديده و در اكثر موارد رشد وبزرگ شدن يكي از پستانها سريعتر از ديگري است
. بعضي دختر خانمها بعدها هم از اين مسئلهناراحتند و فكر ميكنند مشكلي وجود دارد
.در اين صورت اگر به يك پزشك متخصص زنانمراجعه شود، او شما را مطمئن ميكند كه مشكلي وجود ندارد
. البته بهتر است دختر خانمهاهميشه در سنين بالاتر هم به پستانها توجه داشته باشند و به هر نوع تغيير ظاهري آن توجه نشان
دهند
. بهخصوص اينكه معاينه پستانها را ياد بگيرند و هر ماه انجام دهند.
چرا عادت ماهيانه منظميندارم؟
گاهي اينقدر در مورد عادت ماهيانه دقت ميشود كه انگار قرار است همه چيز مثل ساعت كار
كند
. در بين خانمها اينطور شايع شده كه عادت ماهيانه بايد هر ۴ هفته يكبار اتفاق بيفتد، درحاليكه در اكثر خانمها بينظميهاي زيادي در عادت ماهيانه وجود دارد
. معمولا چرخه عادتماهيانه ۲۸ روزه است، اما اين عدد براي همه و حتي براي يك خانم در تمام طول سال ثابت نيست
و ممكن است بين ۲۴ تا ۳۴ روز متغير باشد
. اولين روز عادت ماهيانه،روز اول چرخه يك خانممحسوب ميشود
. معمولا در روز چهاردهم يكي از تخمكها از تخمدان خارج ميشود كه به آنتخمكگذاري ميگويند و در صورت عدم حاملگي دو هفته بعد پوشش دروني رحم ريزش پيدا كرده
و عادت ماهيانه اتفاق ميافتد
. معمولا تا ۲ سال بعد از اولين عادت ماهيانه بينظميهاي زياديوجود دارد، اما بيماري،كاهش وزن شديد و استرس زياد هم باعث بينظمي در قاعدگي ميشوند
.حتي در مسافرت و يا تغييرات عمده زندگي
(مثل مهاجرت و جابجايي) هم اختلال در زمانقاعدگي ديده ميشود
. طول مدت عادت ماهيانه هم از ۲ تا ۱۰ روز متفاوت است وحتي اين مسئلههم هميشه در يك خانم ثابت نيست
. بنابراين اگر داروي خاصي مصرف نشود،بيماري مشخصيوجود نداشته باشد و يا عدم تعادل هورموني مطرح نباشد، بينظمي در قاعدگي طبيعي است اما
اگر اين مسئله بسيار شديد و هميشگي شده است بهتر است با پزشك زنان صحبت شود تا مشكل
زمينهاي بهخصوص عدم تعادل هورموني بررسي شود، به خصوص اگر اين مسئله در دختر
خانمها بيش از ۳ سال طول بكشد
.
چرا پستانها درد ميگيرند؟
درد پستان هر از گاهي اتفاق ميافتد
. اين مسئله در دختر خانمها در سن بلوغ و بعد از آن بيشتربهدليل رشد پستانهاست بهخصوص در حمام هنگام شستشو و در خواب بهخصوص در وضعيت
امر اين درد بيشتر حس ميشود
. با اين وجود از درد پستانها هيچ وقت نبايد به راحتي گذشت.علاوه بر مسئله فوق،درد پستانها در نزديكي شروع عادت ماهيانه
(يكهفته قبل) بسيار شايع استكه بهدليل ترشح هورمونهاي استروژن و پروژسترون اتفاق ميافتد
. اين هورمونها باعث تجمعآب در بدن شده و پستانها را متورم ميكنند
. در اوايل حاملگي هم درد پستانها شايع است كه دقيقابهعلت ترشح هورمونها و تاثير آنها بر پستان است
. در صورتي كه درد پستانها در موارد ذكرشده اتفاق بيفتد و هيچ ترشحي از پستان وجود نداشته باشد معمولا اين درد را با مصرف مسكن و
يا حتي پوشيدن لباس زير مناسبتر برطرف كرد
.يكهفته قبل از عادت ماهيانه از مصرف غذاهاي شور و كافئيندار
(مثل قهوه،چاي و شكلات)پرهيز شود
. اگر بهغير از مواقع ذكر شده در پستانها دردي حس شد بهتر است بدون معطلي بهپزشك مراجعه شود
.
بهطور کلی، اگر سیکل قاعدگی یک خانم تعادل 28 روزهاش به هم بخورد و یا میزان خونریزی از 80 سیسی بیشتر شود که فرد را به کمخونی دچار کند